Social media

Zoeken

Gevraagd: 21st century skills!

1 november 2016

In 2011 ben ik afgestudeerd. Op dat moment was de arbeidsmarkt verre van optimaal en zeker in het wetenschappelijk onderzoek, de kant die ik op wilde, waren de kansen klein. Op dit moment staat het onderwijs ook onder druk; zeker het middelbaarberoepsonderwijs. Volgens recent onderzoek worden studenten opgeleid voor banen die er niet zijn. ‘Het is de vraag of er in de toekomst betaald werk zal zijn voor iedereen’ (Leeuwarder Courant). Ongeveer 42% van de Mbo-studenten die nu een opleiding volgt, stroomt straks uit op een arbeidsmarkt zonder passende banen. Dit geldt voor ongeveer 19% van de Hbo-studenten en 10% van de Wo-opgeleiden. Dit speelt niet alleen in Nederland, maar ook in Fryslân. De grote boosdoener: robotisering.

Automatisering biedt ook kansen

In de toekomst wordt steeds meer werk geautomatiseerd. Er wordt steeds meer via internet gedaan en prefab is een ontwikkeling die niet meer weg te denken is. Dit heeft vooral gevolgen voor Mbo niveau 2 en 3. Muren worden bijvoorbeeld voorgefabriceerd en ik heb me laatst tijdens een bewonersbijeenkomst laten vertellen dat er binnen één dag al een waterdicht huis kan worden gebouwd. Hoe moet het in de toekomst met studenten die nu een opleiding in die richting volgen? Hoe vinden deze studenten een baan als ze zijn afgestudeerd?

We moeten niet vergeten dat er achter de automatisering ook banen zitten. Het heet dan wel automatisering, maar het product moet eerst worden ontwikkeld; innovatie komt niet uit de lucht vallen. En automatisch betekent niet dat er niemand meer in de fabriek hoeft te zijn om het werk te overzien. Er wordt nu bijvoorbeeld minder werk gedaan op de bouwplaats, maar meer in de fabriek. Het werk verschuift zich dus deels. Vroeger hadden we bijvoorbeeld geen handige apps, maar hier is tegenwoordig veel vraag naar. Studenten moeten dus leren hoe ze die apps kunnen maken.

Blijf in gesprek

Opleidingen volgen de ontwikkelingen van het werkveld natuurlijk nauwgezet en passen hun opleidingsprogramma hier op aan. “Oude banen verdwijnen en nieuwe banen stellen hogere eisen. Daarom houden wij nauw contact met het bedrijfsleven, dan weten ze wat hen te doen staat” (Liesbeth Vos, Friesland College). Mijn advies is om dit te blijven doen en hier echt in te investeren. Vaak blijft het op de plank liggen, omdat er te weinig tijd is om het uit te voeren. Het is voor alle partijen echter belangrijk om hier prioriteit aan te geven; besteed het desnoods uit aan een andere partij. Het levert alleen maar voordelen om de ontwikkelingen in het werkveld te volgen.

Ontwikkel brede competenties

Daarnaast is er nog een belangrijke vraag in deze kwestie: komt iedereen wel terecht in de functie waarvoor hij is opgeleid? Dit blijkt bij een groot deel van de mensen niet zo te zijn. Neem mij als voorbeeld. Ik heb neuropsychologie gestudeerd, maar werk als onderzoeker op gebied van sociologie en arbeidsmarkt. Dit is wel een verwante opleidingsrichting op mijn eigen opleidingsniveau, maar het is zeker niet waar ik voor gestudeerd heb. Hoe erg is dat? Als je het mij vraagt, helemaal niet. Ik vind mijn baan zeer interessant en heb veel plezier in mijn werk. De vaardigheden die ik tijdens mijn opleiding heb geleerd, zijn breed toepasbaar en kan ik in mijn huidige functie goed gebruiken. En geldt dit eigenlijk ook niet gewoon voor Mbo-opleidingen? Leren ze daar ook niet vaardigheden en competenties die breder toepasbaar zijn?

21st century skills

Het is belangrijk dat het onderwijs zich in de toekomst richt op vaardigheden en competenties die breed toepasbaar zijn; natuurlijk naast het opleidingsspecifieke programma. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan analytisch denken, kritische leren kijken, creatief omgaan met veranderingen en samenwerken. Op deze manier kun je terecht in meerdere sectoren en ben je minder gevoelig voor ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. We leven in een kennissamenleving waar 21st century skills een grote rol innemen. Implementatie van deze vaardigheden in het onderwijs is niet meer dan een logische stap. De leerlingen zijn er wel klaar voor. Nu de scholen nog!

Lotte Piekema, onderzoeker bij Partoer

Ander nieuws